Netcongestie: grip op energie begint achter de meter
Het stroomnet zit vol, ook in Oost-Nederland. Toch hoeven groei, verduurzaming, elektrificatie en energiezekerheid niet stil te vallen. Tijdens het Fudura-event Van netcongestie naar vooruitgang in Deventer lieten Erwin Mulder en Tom van Eerde zien waar nieuwe ruimte ontstaat. Dit zijn de belangrijkste inzichten.
Groeiambities, verduurzaming​ en elektrificatie vragen steeds vaker om extra vermogen. kleurt de kaart in steeds meer regio’s rood en staan duizenden bedrijven op de wachtlijst bij netbeheerders. Er komt gelukkig wel wat ruimte bij. Zo geeft Enexis dit najaar tot 98 megawatt vrij in Groningen, Drenthe en Overijssel. Maar die ruimte gaat eerst naar organisaties met maatschappelijke prioriteit, zoals acute zorg, hulpdiensten en nieuwbouw van scholen en woningen. Voor de meeste ondernemers verandert er dus nog weinig. Toch zijn er meer mogelijkheden dan die wachtlijst doet vermoeden.
Wie de regelgeving begrijpt en slim inspeelt op wat er achter de meter mogelijk is, zet juíst nu al stappen.
Zo pakken netbeheerders netcongestie aan
Netbeheerders zetten vijf maatregelen in om de impact van netcongestie te verminderen. Drie daarvan vallen onder congestiemanagement ‘voor de meter’: maatregelen op het net zelf, vóór de aansluiting van je bedrijf.
Versnellen netuitbreiding: netbeheerders investeren fors in het uitbreiden en verzwaren van het net. Dat kost tijd.
Flexibel vermogen (CBC en CSC): met een capaciteitsbeperkingscontract (CBC) of een capaciteitssturingscontract (CSC) stel je flexibel vermogen beschikbaar aan de netbeheerder, tegen een vergoeding.
Alternatieve transportrechten: naast het vaste contract komen er contractvormen die passen bij een flexibel verbruiksprofiel.
Maatschappelijk prioriteren: bij schaarse capaciteit krijgen projecten met maatschappelijke waarde voorrang, zoals projecten die het net ontlasten, veiligheid en basisvoorzieningen als zorg, onderwijs en wonen.
Toekomst, tijdsafhankelijke transporttarieven: de netkosten gaan meebewegen met de drukte op het net.
Drie van deze maatregelen kun je als bedrijf vandaag al voor je laten werken.
1. Flexibel vermogen: capaciteit slim verdelen
Flexibel vermogen is een vorm van congestiemanagement. Bedrijven die op drukke momenten minder stroom kunnen afnemen, stellen die ruimte beschikbaar aan de netbeheerder. De netbeheerder kan die ruimte dan inzetten voor bedrijven met een tekort. Denk aan een bedrijf dat zijn verbruik tijdens drukke uren tijdelijk terugschroeft in ruil voor een vergoeding. Dat leg je vast in een capaciteitsbeperkingscontract (CBC): je past binnen vaste tijdvensters of op afroep je verbruik of teruglevering aan.
Netbeheerders stappen nu grotendeels over op het capaciteitssturingscontract (CSC). Daarmee beweeg je nog flexibeler mee met wat het net nodig heeft. Een bestaand CBC blijft gewoon geldig. De verwachting is dat flexibiliteit op termijn de standaard wordt: wie een aansluiting aanvraagt, krijgt ook de vraag hoe het net wordt ontlast.
De verwachting is dat flexibiliteit op termijn de standaard wordt: wie een aansluiting aanvraagt, krijgt ook de vraag hoe het net wordt ontlast.
2. Alternatieve transportrechten: meer ruimte dan je denkt
Lang bestond er voor een grootverbruikaansluiting maar één variant: het vaste (firm) transportrecht. Inmiddels zijn er meerdere alternatieve contractvormen, elk passend bij een ander verbruiksprofiel:
Tijdsblokgebonden contract (blokstroom): extra vermogen in vaste tijdvensters, bijvoorbeeld ‘s nachts. Ideaal voor bedrijven die processen kunnen verschuiven of een wagenpark willen laden.
Volledig variabel transportrecht: per dag wordt bekend hoeveel extra energie beschikbaar is. Vraagt om veel flexibiliteit, eigen opwek en energieopslag.
Tijdsduurgebonden contract: beschikbaar op het landelijke net. In 85% van de tijd is het extra vermogen vrij te gebruiken.
Energievolumegebonden contract: nog niet beschikbaar, maar op termijn interessant voor bedrijven met veel koel- en vriesverbruik.
Vooral bij de variabele en tijdsafhankelijke varianten zijn slimme energiemanagementsystemen (EMS) essentieel om het verbruik automatisch af te stemmen op de beschikbare capaciteit.
3. Tijdsafhankelijke transporttarieven: slim plannen loont
Zakelijke klanten betalen nu een vast tarief per kW aan de netbeheerder, ongeacht het tijdstip. Dat verandert: netbeheerders introduceren wegingsfactoren, oftewel uurtarieven die meebewegen met de belasting van het net. Voor het landelijke net geldt dit al. Voor regionale netten naar verwachting vanaf 2028.
Onderzoek van onafhankelijk adviesbureau CE Delft laat zien dat een bedrijf dat niets doet, straks zo’n 10% méér betaalt voor zijn netwerktarief, terwijl een bedrijf dat actief stuurt 10% bespaart. Dat is een potentieel verschil van 20%, een reëel concurrentievoordeel. Een goede eerste stap: kijk naar je huidige netfactuur en bepaal welk aandeel de componenten kW en kW-max uitmaken.
Regie achter de meter: volop kansen op een vol stroomnet
Netbeheerders blijven investeren. Maar verzwaring lost niet alles op. Veel planningen lopen tot 2030 of later. De grootste speelruimte zit daarom nu achter de meter. Zes concrete richtingen:
Sturen op verbruik: verschuif verbruik naar momenten met minder netbelasting.
Eigen opwek: zonnepanelen​ of andere lokale opwek.
Energieopslag: batterijen slaan energie op wanneer die beschikbaar is en voeden deze in als er een tekort is.
Alternatieve transportcontracten: een non-firm contract kan uitkomst bieden waar een firm contract niet meer beschikbaar is.
Energie omzetten: voor bepaalde bedrijven is waterstof al een serieuze optie. Denk ook aan een warmtepomp of WKO.
Samenwerken: lukt het achter de meter niet? Onderzoek dan de mogelijkheden om samen te werken met bijvoorbeeld bedrijven in de buurt om gezamenlijk energie te delen of flexibiliteit aan te bieden.
Bedrijven die nu investeren in flexibiliteit, eigen opwek en slimme sturing bouwen aan energiezekerheid voor de lange termijn. En juist door nu al te handelen versterken ze hun concurrentiepositie in een veranderende energiewereld. Vooroplopen begint vandaag. Niet als de wachtlijst nog langer wordt.
Event gemist? Wil je er de volgende keer bij zijn? Bekijk onze aankomende events >>​
Behoefte om even te sparren?
We staan klaar om de mogelijkheden te bespreken.